Co siać w kwietniu prosto do gruntu

W pierwszy weekend kwietnia wbiłam łopatę w miejsce, gdzie miał być warzywnik, i łopata stanęła po kilku centymetrach. Glina była szara, mokra i lepka jak plastelina. Sąsiad zza płotu przechodził akurat z taczką, popatrzył i powiedział jedno słowo: „za wcześnie”. Odstawiliśmy łopatę i poszliśmy robić coś innego. Wróciliśmy dziesięć dni później.

Warzywnik zakładamy od zera. Poprzedni właściciel miał za domem trawnik i dwa krzaki porzeczek. Wybraliśmy kawałek od strony południowej, mniej więcej dziesięć na sześć metrów, z dala od jabłoni, żeby nie zacieniały. W pierwszym wpisie pisałam, że marzec był u nas miesiącem błota. Kwiecień na glinie zaczyna się tak samo, tylko z większą nadzieją.

Glina nie lubi łopaty w kwietniu

Najważniejsza rzecz, której nauczyliśmy się w tym miesiącu: nie wolno siać w mokrą ziemię. Na piasku woda szybko schodzi i po deszczu można wejść na grządki już następnego dnia. Glina trzyma wodę długo, a przekopana mokra zamienia się w bryły, które latem twardnieją jak cegły.

Sprawdzamy to po staremu, testem garści. Bierze się ziemię z głębokości kilku centymetrów i ściska w dłoni. Jeśli zostaje zbita kula, z której ciecze albo która lśni, jest za mokro. Jeśli kula po lekkim stuknięciu palcem rozpada się na grudki, można pracować. U nas ten moment przyszedł w połowie kwietnia, po kilku suchych dniach z wiatrem.

Druga sprawa to temperatura. Nasiona większości warzyw siewnych kiełkują już w chłodnej ziemi, ale wolno. Marchew w zimnej glebie potrafi wschodzić trzy tygodnie i dłużej. Kupiliśmy zwykły termometr do gleby za kilkanaście złotych i wbijaliśmy go rano na głębokość kilku centymetrów. Kiedy przez kilka dni pokazywał około pięciu stopni i więcej, uznaliśmy, że czas.

Jak przygotowaliśmy grządki

Darń zdjęliśmy szpadlem w kawałkach i ułożyliśmy trawą do dołu na końcu działki, na przyszły kompost. Ziemię przekopaliśmy na jeden sztych. Nie głębiej, bo pod spodem glina jest jeszcze cięższa i nie ma sensu wyciągać jej na wierzch.

Do każdej grządki dodaliśmy kompost. Swojego jeszcze nie mamy, więc sąsiad zza płotu odsprzedał nam kilka taczek ze swojej pryzmy, przerobionej, ciemnej, pachnącej lasem. Kompost rozluźnia glinę i to jest jedyny sposób na nią, który znamy bez kupowania ciężarówki piasku. Na dziesięć metrów bieżących grządki szły mniej więcej dwie taczki.

Grządki zrobiliśmy wąskie, po metr dwadzieścia, ze ścieżkami po czterdzieści centymetrów. Zasada jest jedna: nigdy nie stajemy na ziemi, w której coś rośnie. Glina ugnieciona butem robi się twarda jak klepisko. Ścieżki wysypaliśmy słomą od sąsiada.

Co poszło do ziemi w kwietniu

Siejemy tylko to, co znosi chłód i krótkie przymrozki przy gruncie. Pomidory, ogórki, fasola i cukinia czekają na drugą połowę maja.

Bób posialiśmy pierwszy, około piętnastego. Bób lubi zimno i im wcześniej pójdzie do ziemi, tym mniej później mszyc. Nasiona na pięć centymetrów głęboko, co kilkanaście centymetrów.

Groch zaraz po bobie, w podwójnym rzędzie przy siatce, po którą pojechaliśmy do miasteczka. Na glinie siejemy go płycej, na trzy, cztery centymetry.

Marchew i pietruszka to warzywa, które kiełkują najdłużej. Nasiona są drobne, więc wymieszaliśmy je z suchym piaskiem, żeby nie siać za gęsto. Rowki płytkie, na centymetr, dociśnięte deską. Między marchew wsialiśmy rzadko rzodkiewkę. To stary sposób z działki mojej babci: rzodkiewka wschodzi po kilku dniach i pokazuje, gdzie jest rząd, zanim marchew się obudzi.

Rzodkiewka osobno, w krótkich rzędach co dziesięć dni. Za pierwszym razem posialiśmy cały rządek naraz i przez tydzień jedliśmy rzodkiewkę do wszystkiego.

Szpinak w pół grządki, bo szybko wybija w kwiat, kiedy dni robią się długie i ciepłe. Kwiecień to dla niego dobry czas, w czerwcu już się nie opłaca.

Cebula dymka to nie siew, tylko sadzenie małych cebulek, ale też w kwietniu. Wsadzaliśmy je palcami tak, żeby czubek wystawał z ziemi, co dziesięć centymetrów. Szpaki wyciągnęły kilkanaście w pierwszym tygodniu, więc przykryliśmy grządkę agrowłókniną.

Mimka i inne kłopoty

Kiedy wszystko było posiane, wyrównane i podlane z konewki, Mimka przyszła na obchód. Weszła na grządkę z marchwią, obróciła się trzy razy i położyła na środku z miną kierowniczki robót. Ziemia była świeża, miękka i ciepła od słońca. Dla kota to idealne łóżko i, niestety, idealna kuweta.

Pomogły dwie rzeczy. Gałązki z przycinania porzeczek wbite gęsto między rzędami i siatka rozłożona na ziemi na pierwsze dwa tygodnie, aż wszystko wzeszło. Nic nie trzeba było kupować, gałązki i tak leżały pod płotem.

Drugi kłopot to skorupa. Glina po deszczu i słońcu robi na wierzchu twardą skorupę, przez którą delikatna marchew nie może się przebić. Po każdym większym deszczu przechodziliśmy między rzędami małymi grabkami i lekko spulchnialiśmy wierzch. Zajmowało to kwadrans.

Podlewaliśmy tylko wtedy, kiedy przez kilka dni nie padało, i zawsze konewką z sitkiem, żeby nie wypłukać nasion. Woda z wodociągu jest u nas zimna, więc nalewaliśmy ją rano do wiader i podlewaliśmy wieczorem, kiedy się trochę ogrzała.

Czego jeszcze nie siejemy

Na skrzynce w szopie leżą torebki, które muszą poczekać. Fasola, ogórki, cukinia i dynia nie znoszą przymrozków i w zimnej glinie po prostu gniją, zanim wykiełkują. Siejemy je do gruntu dopiero po połowie maja, kiedy ziemia się nagrzeje. Buraki też odłożyliśmy na koniec kwietnia i początek maja, bo w zimnie łatwiej wybijają w pędy kwiatowe zamiast robić korzeń.

Sałatę i koperek siejemy po trochu co dwa tygodnie, od kwietnia do lata. Jedna duża grządka sałaty posiana naraz to trzy tygodnie jedzenia sałaty do wszystkiego, a potem nic. Wolimy krótkie rzędy i ciągłość.

Ziemniaki sąsiad sadzi pod koniec kwietnia albo na początku maja, kiedy ziemia przeschnie i trochę się ogrzeje. My na pierwszy rok odpuściliśmy. Ziemniaki zajmują dużo miejsca, a na trzydziestu arach mamy jeszcze sporo darni do zdjęcia.

W zeszycie prac warzywnik ma na razie cztery pozycje. Nasiona i dymka kosztowały nas razem około 150 zł, kompost i słoma od sąsiada kolejne kilkadziesiąt, termometr do gleby kilkanaście. Najdroższe były godziny: trzy popołudnia we dwoje przy darni i kopaniu.