Pięć rzeczy, które naprawdę przydają się w małym warsztacie

Ostatni październikowy poranek był szary i zimny, na szybach obórki od środka osiadła para. Karol wszedł do warsztatu z kubkiem herbaty, włączył lampę nad stołem i stanął, jakby pierwszy raz widział to miejsce. Pół roku temu były tu pajęczyny, gruz i stary żłób. Teraz jest stół, tablica z narzędziami, regał z odzysku i kot w kartonie. Zapytałam, co by zabrał, gdyby miał zostawić tylko pięć rzeczy. Odpowiedział w minutę.

Tę listę spisaliśmy przy stole warsztatowym, który Karol zrobił w sierpniu z desek po starej drewutni. Nie jest to lista dla stolarza ani dla kogoś, kto ma halę i maszyny. To lista dla domu, w którym coś trzeba ciągle przyciąć, przykręcić, wyrównać albo naprawić, a warsztat to kilkanaście metrów w ceglanej obórce.

Imadło i ściski

Imadło to pierwsza rzecz na liście i jedyna, której nie kupiliśmy. Stare, ślusarskie, żeliwne, znaleźliśmy w czerwcu w skrzyni po poprzednich właścicielach. Wymagało oczyszczenia z rdzy i nowej śruby mocującej, potem Karol przykręcił je do rogu stołu na czterech śrubach przelotowych. Trzyma wszystko: trzonek motyki do przycięcia, rurę do odcięcia, sekator do ostrzenia, zawias do wyprostowania. Bez imadła każda z tych prac wymaga trzeciej ręki, czyli mnie.

Jeśli nie masz takiego w spadku, nowe imadło ślusarskie średniej wielkości kosztuje około 150-350 zł. Ważniejsze od ceny jest to, do czego je przykręcisz. Imadło na chwiejnym stole przesuwa się razem ze stołem.

Ściski stolarskie to druga rzecz. Mamy sześć, cztery krótkie i dwa długie. Przy klejeniu, przy cięciu deski, którą trzeba przytrzymać na stole, przy przykręcaniu listwy do ściany w sieni. Komplet średniej jakości kosztował nas około 150-250 zł. Dwa tańsze, z plastikowymi szczękami, pękły w pierwszym miesiącu.

Długa poziomica

W domu z 1912 roku nie ma ani jednego kąta prostego, a podłoga w kuchni opada w stronę okna. Krótka poziomica, którą mieliśmy z mieszkania, pokazywała prawdę tylko na odcinku kilkudziesięciu centymetrów. Długa, dwumetrowa, aluminiowa, kosztowała około 120-220 zł i używamy jej przy wszystkim, co ma być dłuższe niż deska do krojenia.

Przy wiacie na drewno, którą stawialiśmy we wrześniu, długa poziomica była potrzebna przy każdym słupie. Przy podłodze w dużym pokoju sprawdzaliśmy nią legary. Przy regałach w piwnicy pokazała, że jedna ściana jest krzywa o dwa centymetry na wysokości półek. Do tego przydaje się sznurek murarski i kawałek prostej łaty, ale to już drobiazgi.

Dobra lampa

To rzecz, o której nie pomyśleliśmy w ogóle, kiedy Karol zaczynał warsztat w maju. W maju jest jasno do dziewiątej wieczorem. W listopadzie robi się ciemno przed szesnastą, a Karol wraca ze stacji uzdatniania wody o piętnastej. Obórka ma dwa małe okna i jedną żarówkę pod sufitem.

Pierwsza zmiana to dwie listwy ledowe pod sufitem na osobnym obwodzie, który zrobił elektryk. Druga to lampa warsztatowa na ramieniu, przykręcona do stołu, z ruchomą głową, za około 100-200 zł. Światło pada tam, gdzie są ręce, a nie tam, gdzie akurat jest żarówka. Przy ostrzeniu siekiery, przy wierceniu na znak, przy czytaniu podziałki na miarce to zupełnie inna praca. Karol mówi, że od kiedy ma lampę, przestał wiercić krzywo. Ja mówię, że wierci krzywo rzadziej.

Odkurzacz warsztatowy

Piąta rzecz to odkurzacz warsztatowy, taki do pyłu, wiórów i gruzu, z workiem i filtrem. Kupiliśmy go we wrześniu, przy szlifowaniu desek na wiatę, za około 400-600 zł. Wcześniej warsztat sprzątaliśmy zmiotką i szufelką, a pył z cegły i drewna osiadał na wszystkim, łącznie z Mimką.

Odkurzacz podłączamy do szlifierki, kiedy się da, i sprzątamy nim stół po każdej pracy. Przydał się też poza warsztatem: przy zrywaniu linoleum w sieni, przy czyszczeniu strychu, w samochodzie po przywiezieniu drewna. Jako farmaceutka dodam tylko, że do szlifowania starych farb i tynków i tak zakładamy maski przeciwpyłowe. Odkurzacz zbiera to, co spadnie, ale nie to, co już wisi w powietrzu.

Karton po odkurzaczu stoi w kącie przy oknie. Miał być wyrzucony tego samego dnia. Mimka położyła się w nim po pięciu minutach i od tamtej pory śpi tam każde popołudnie, kiedy Karol pracuje.

Czego nie kupiliśmy i nie żałujemy

Nie mamy piły stołowej, frezarki ani dużej szlifierki stacjonarnej. Przy naszej ilości pracy nie zwróciłyby się, a zajęłyby pół obórki. Do cięcia wystarcza ręczna piła tarczowa i piła ręczna, do wiercenia wkrętarka i wiertarka udarowa. Deski przycięte na wymiar zamawiamy czasem w tartaku w sąsiedniej gminie.

Nie kupiliśmy też skrzyni narzędziowej z zestawem kilkuset elementów. Kupujemy pojedyncze klucze i bity, kiedy są potrzebne. Wychodzi drożej na sztuce, ale nic nie leży nieużywane.

Co jeszcze leży na stole

Poza piątką z listy na stole i na tablicy jest kilka drobiazgów, których używamy codziennie, ale które trudno nazwać zakupem. Ołówek stolarski i gruby marker. Miarka zwijana, najlepiej dwie, bo jedna zawsze gdzieś jest. Kątownik stolarski, nóż z wymiennym ostrzem, młotek, komplet wkrętaków i pudełko po herbacie z wkrętami, które zostały z każdej poprzedniej roboty.

Ważniejsze od narzędzi okazało się to, gdzie leżą. Na tablicy nad stołem wiszą rzeczy, po które sięga się kilka razy dziennie. Na regale pod oknem pudełka podpisane markerem: wkręty, gwoździe, kołki, zawiasy, rzeczy elektryczne. Karol z tramwaju przyniósł przyzwyczajenie, że każda rzecz ma swoje miejsce i po pracy na nie wraca. W warsztacie w starej obórce to działa lepiej niż w niejednym domowym schowku.

Pięć rzeczy z listy kosztowało razem około 900-1500 zł, bez imadła, które było w skrzyni. Pisaliśmy już, jak powstał stół warsztatowy ze starych desek. Bez niego żadna z tych pięciu rzeczy nie miałaby gdzie leżeć.